Munarmedia.kz. 21.09.2026. ASTANA. Қазақстанда әлеуметтік жеңілдіктерді заңсыз иелену және жалған диагноздар арқылы мемлекеттік көмек алу мәселесі қайтадан күн тәртібіне шықты. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев елдегі әлеуметтік кепілдіктер жүйесіне қатысты пікір білдіріп, мүгедектік рәсімдеудегі күмәнді жайттарға назар аударды.
Мемлекет басшысының айтуынша, елімізде мүгедектік алушылардың саны 800 мыңнан асып кеткен. Сонымен қатар, өткен ғасырдағы қақтығыстарға қатысқан ардагерлердің медициналық құжаттарында олардың жасы «ғажайып түрде жасарып» кететін жағдайлар да кездеседі. Бұл әлеуметтік қолдау жүйесіндегі бақылау мен жауапкершілік мәселесін қайта қарауды қажет етеді.
Президент мемлекеттік кепілдіктер аясында көрсетілетін тегін медициналық көмек, балалы отбасыларды қолдау және басқа да әлеуметтік жеңілдіктердің әділ әрі мақсатты берілуі маңызды екенін атап өтті.
Әлеуметтік жеңілдіктерді заңсыз иелену деректері бұған дейін де айтылған
Қасым-Жомарт Тоқаев қаңтар айында да әлеуметтік жеңілдіктер саласындағы елеулі заңбұзушылықтар туралы айтып, бұл бағытта тәртіп орнатуды тапсырған болатын.
Мемлекет басшысының сөзінше, бұған дейін салалық мекеменің кейбір қызметкерлері өз туыстарына, мысалы, гипертония диагнозын рәсімдеу арқылы мүгедектік санатын алып, мемлекеттен тиісті көмек алуына жағдай жасаған. Президент мұндай жағдайлардың аз еместігін айтқан.
Егер әлеуметтік төлемдер шын мәнінде мұқтаж азаматтарға емес, жалған диагноз немесе заңсыз рәсімделген құжаттар арқылы алынатын болса, бұл бюджет қаражатының мақсатсыз жұмсалуына әкеледі. Ал шынайы көмекке мұқтаж адамдардың құқығы мен мүддесіне нұқсан келуі мүмкін.
Цифрлық бақылау миллиардтаған теңгенің негізсіз шығынын тоқтатқан
Биыл Үкімет пен Денсаулық сақтау министрлігі медициналық қызметтер мен дәрі-дәрмекке жұмсалатын қаражатты бақылау нәтижелері туралы бірнеше рет есеп берді.
Тамыз айында Үкімет цифрлық бақылау жүйесі арқылы 10,6 млрд теңге көлеміндегі негізсіз медициналық қызметтердің көрсетілуіне жол берілмегенін хабарлады.
Ал қыркүйекте Денсаулық сақтау министрлігі медициналық көмек пен дәрі-дәрмекке қатысты тағы 20,4 млрд теңге көлеміндегі негізсіз шығындардың алдын алғанын мәлімдеді.
Бұл деректер медицина саласындағы қаржылық бақылаудың маңызын көрсеткенімен, журналистер мен қоғам өкілдері медициналық сақтандыру жүйесіндегі түйткілдер әлі де толық шешілмегенін айтып келеді.
Медициналық сақтандыру жүйесінде де мәселе бар
Бұқаралық ақпарат құралдарында жекеменшік медициналық клиникалардағы жалған тіркеулер мен көрсетілмеген қызметтер үшін қаражат алу деректері туралы сын жиі айтылады.
Мұндай заңбұзушылықтар міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне деген сенімге кері әсер етуі мүмкін. Өйткені медициналық қызметке бөлінген қаражаттың нақты көрсетілген көмекке жұмсалуы – жүйенің тиімді жұмыс істеуінің негізгі шарттарының бірі.
Онкологиялық науқастарға тегін көмек көрсету мәселесі де сынға ұшырады
Мемлекет тарапынан онкологиялық ауруға шалдыққан азаматтарға диагностика, дәрі-дәрмек және емдеу қызметтері кепілдендірілген. Алайда БАҚ жарияланымдарында осы көмекті алу кезінде кездесетін қиындықтар да көтеріліп жүр.
Атап айтқанда, кейбір науқастар тексеруден өту үшін айлап кезек күтуге, қажетті дәрі-дәрмекті өз бетінше іздеуге мәжбүр болатыны айтылады. Ауруханалардағы төсек-орын мен медицина мамандарының тапшылығы да ем алу процесін қиындатуы мүмкін.
Осылайша, бір жағынан, мемлекет әлеуметтік және медициналық көмекке қомақты қаражат бөліп отырса, екінші жағынан, жүйедегі заңсыздықтар мен қызмет көрсету сапасына қатысты шағымдар қоғам назарынан түспей келеді.
Әлеуметтік қолдаудың басты мақсаты – шын мұқтаж азаматқа көмек көрсету. Сондықтан жалған диагнозбен жәрдемақы алуға жол бермеумен қатар, заңды түрде көмек алуға құқығы бар адамдардың өзіне тиесілі қолдаудан қағылмауын қамтамасыз ету де маңызды.
#Munarmedia #ҚасымЖомартТоқаев #Қазақстан #Мүгедектік #ӘлеуметтікКөмек #ДенсаулықСақтау #МӘМС #МедициналықСақтандыру #ӘлеуметтікӘділеттілік